Уругларнын чогаадыкчы ажылдары



Арга-арыг болгаш кижилер.

(эссе)

Арга-арыг- делегейниӊ хɵрээ.Ооӊ чаражы болгаш ажыктыы салаа-биле санаттынмас. Делегейде кижилер хүннүӊ-не арга-арыгныӊ ажыын кɵрүп турар: ыяжын кезер, үнүштерин, чечектерин чыыр,каттаар, мɵɵгүлээр, ооӊ эм үнүштерин болгаш чимизин аптекада ажыглап турар дээш оон-даа ɵске.

Чылдыӊ-на муӊ-муӊ ыяштарны ужуруп, тудугга ажыглаар дээш кезип турар бис. Ыяш кезиишкиннериниӊ эки болгаш багай талалары бар. Эки чүүлү дээрге,кескен ыяштардан чаа-чаа бажыӊнар база ɵске-даа тудугларны тудуп турар. Ындыг тудуглар кижиге бойдузувустан артык ажыктыг бе? Амгы уениӊ кижилери бо айтырыгга «Ийе»деп харыылаарлар. Ийе, оларны база билип болур, чүге дизе чурттаар чери чок кижилер хɵй, а бажыӊнар эвээш.Чижээ, Африка болгаш оон-даа ядыы чурттарнын бойдузу кайгамчык чараш, ынчалза-даа олар бистен эки чурттап турар бе? Чок! Амгы үеде шупту чүвени чүгле акшанын дузазы-биле садып ап турар бис.Бойдус биске акша эккеп бээр бе? Ийе. Чуге дизе ол акшаны саазындан кылыр, а саазынны база-ла ыяштан кылыр. Ыяш кезиишкининиӊ эки талазы ол.

А ооӊ багай талазы дыка хɵй. Бирээде, ажыктыг үнүштерниӊ чамдыктары ыяштарда ɵзүп турар, а оларны кезип кааптарга, үнүштер артып каар бе? Ийиде, ыяштар болгаш оон-даа ɵске унуштер биске тынар арыг агаарывысты берип турар. Ынчангаш ыяшты ɵйлеп кезер болза эки.

Ам безин ол ажыктыг бойдустуӊ чайгаар буткен чаражын үреп, арга-арыгныӊ кол туттунуп турар ɵзээ- ыяштарны кайы-хамаанчок кезип туруп бээр болзувусса, чүс чыл эртерге, бистиӊ ажы-тɵлүвүс кандыг байдалга чурттаар ирги? Ынчалза-даа мен арга-арыгны черле камгалап шыдаптар бис деп бүзүрээр мен.

Дугуржап Начын, 5 класс

Бойдузувус үревеӊер!

Арга-арыг, агаар, бойдус-

Амыдырал чүрээ ол-дур.

Аяӊ шыктыг, ак- кɵк даглыг

Аржаан домнуг Тывам ол-дур.

Ырлап чыдар хемчигешке

Эштип хɵглээн амытаннар.

Эзир куш-даа девип турар

Ынак черим- Даа кожуун.

Арга-сында пɵштер долган,

Элбек кады сүстүп чыдар

Адар-Тɵштун кожазында

Эмзиг-домзуг Кегээн-Булак.

Өзуп орар чаштар,ɵɵрлер!

Бойдузувус кээргеп чоруул!

Өрттетпейн, бокталдырбайн,

Бойдузувус камнаалыӊар!

Монгуш Анжелика, 5класс, Чадаананыӊ №2 школазы.

Арга-арыг турбаан болза..

Аяӊ черде аӊнар долган,

Айлаӊ-кушкаш ырлап келир,

Ногаан, сарыг ɵӊнер долган

Магаданчыг арга-арыым.

Ыяштарныӊ бүрүлери

Салгын -биле сымыранчыр,

Мɵɵгүзү, чимис-кады

Мочак-мочак, тодуг-тодуг.

Арга-арыг турбаан болза,

Арыг агаар кайыын кээрил?

Эзим-сыннар турбаан болза,

Эмзиг аржаан кайыын үнер?

Хемни, хɵлдү, тайга-сынны

Хирлендирбээл, бокталдырбаал!

Койгунну-даа, кушкашты-даа,

Хойгуспайн, кээргеп чоруул!

Тулуш Айыраш, 5 класс,

Чадаананыӊ №2 школазы.



sitemap
sitemap